|
Intervisti ma' Adrian Grima Adrian Grima Interviewed |
||
|
Poets of Our Times - Sandra Aquilina interviews poets of Riħ min-Nofsinhar (2010) March, The Sunday Circle
Patricia Camilleri interviews Adrian Grima about his reading (2009) Talking Books, Campus FM (25 August 2009)
Filmat tal-intervent dwar is-Saħħa għall-proġett 090509 (2009) April, o90509
Filmat tal-intervent dwar l-Opportunitajiet Indaqs għall-proġett 090509 (2009) April, o90509
Filmat tal-intervent dwar il-Politika dwar iż-Żgħażagħ għall-proġett 090509 (2009) April, o90509
Filmat tal-intervent dwar l-Ekonomija għall-proġett 090509 (2009) Marzu, o90509
Filmat tal-intervent dwar l-Edukazzjoni għall-proġett 090509 (2009) Marzu, o90509
Filmat tal-intervent dwar l-Ambjent għall-proġett 090509 (2009) Marzu, o90509
Filmat tal-intervent dwar l-Impjiegi għall-proġett 090509 (2009) Frar, o90509
Filmat tal-intervent dwar l-Immigrazzjoni għall-proġett 090509 (2009) Frar, o90509
Filmat tal-intervent dwar l-Inklużjoni Soċjali għall-proġett 090509 (2009) Frar, o90509
Filmat tal-intervent dwar Riħ min-Nofsinhar fuq Reporter (2009) Saviour Balzan, Reporter, TVM (Frar)
Hassan el Ouazzani interviews Adrian Grima (2009) (September 2008)
Interview in Arabic on Al Khaleej, Morocco (2009) Hassan el Ouazzani, Al Khaleej, Morocco (14 February, 2009)
Il-Letteratura u l-Kriika Kontemporanja - L-Isbaħ l-Imgħoddi (2009) Charles Xuereb, Campus FM (8 ta' Jannar, 2009)
Riħ min-Nofsinhar - Il-Prezz Qares tat-Tibdil fil-Klima (2009) Mario Azzopardi, In-Nazzjon Tagħna (13 ta' Jannar, 2009) More than a century on, is Dun Karm still relevant? (2008) Lisa Gwen Baldacchino, The Times (21 October 2008) Franica Pulis tintervista lil Adrian Grima dwar id-Djalogu Interkulturali (2008) Illum (22 ta' Ġunju, 2008) John P. Portelli Jintervista lil Adrian Grima (2006)L-Aħbar (Toronto , Awwissu 2006)Charles Xuereb Jitkellem ma' Adrian Grima dwar Rakkmu (2006) , Campus FM, Frar 2006Rakkmu - Writing Poetry to Tell Stories (2006) Babelmed, March 20, 2006Il-Loġika tal-Vjolenza - Rakkmu ta' Adrian Grima (2006) Sergio Grech, 18 ta' Frar, 2006 Maltese is a powerful and fascinating language (2006) Charlot Zahra, The Malta Independent, March 24, 2006 Festival Internazzjonali tan-Novella fuq Campus FM Charles Xuereb, "Kultura 'l Fejn?" Campus FM (Diċ. 05) Racism in MaltaCamille Choteau, The Malta Independent on Sunday, May 29, 2005La poesia sceglie la parte della diversità La Sicilia (Stilos), 12.04.05, di Paola Turroni Oltre la logica folleFuoriCasa.poesia, marzo 09, 2005, di Paola TurroniDown the hatch and beyondGillian Bartolo,The Malta Independent on Sunday, 31 Aug 31, 2003Natasha Turner, Fuq ix-Xarabank, It- 8 ta' Settembru, 2003 Adrian Grima, Koordinatur ta' Inizjamed Il-Mument, 22 ta' Ġunju, 2003, ta' Tonio Bonello What Authors Read - Adrian Grima Stanley Borg, The Times, Mar 8, 2003 Stanley Borg, The Times, 24 Aug 24, 2002 Marika Azzopardi, The Sunday Circle, May 9, 2002 Gillian Bartolo, The Malta Independent on Sunday, Aug 12, 2001 Sharon Spiteri, The Times, July 21, 2001 “Gżejjer” fl-Aħħar Ġimgħa ta’ Lulju Sergio Grech, l-20 ta’ Ġunju, 2001 Sergio Grech, Il-Mument, "Fokus", is-26 ta' Novembru, 2000 (Mejju 2000) Sergio Grech, L-Orizzont, "Għalik", is-7 ta' Ottubru, 2000 (30.8.00) Nadine Brincat, Klikka.net, 30 September, 2003 |
||
|
|
||
|
La poesia sceglie la parte della diversità di Paola Turroni |
||
|
Adrian Grima è poeta e insegna letteratura maltese all'Università di Malta. Tiene conferenze sulla cultura e sulla letteratura maltese, sulla metafora e sul Mediterraneo a Malta, in Italia, Europa, America. Alcune sue poesie sono stato pubblicate in Italia, Germania, Cipro, Olanda, Francia e Austria. Ha inoltre curato la pubblicazione di letteratura contemporanea maltese ne F’Kull Belt Hemm Kantuniera (Inizjamed, 2003) (In ogni città c'è un angolo). Stilos lo ha incontrato.
É inevitabile rimanere colpiti dal suo impegno politico e sociale, che nelle sue poesie si fa parola forte e urlo assunto in prima persona. In che modo la scrittura l’accompagna nelle lotte che effettivamente vive tutti i giorni, nel suo lavoro e con la sua associazione?
Sento sempre questo grande bisogno di creare con la lingua e di esprimere alcune delle esperienze che vivo. Quello che scrivo normalmente non parla di me, perché mi interessa di più quello che succede intorno a me. Quando mi colpisce quello che sento, quello che vedo, o quello che mi raccontano altre persone, ritorna questo grande bisogno di metterlo in parole, anche se so che queste parole, queste forme, possono dare solo un assaggio, aprire una piccolissima finestra, iniziare un’esperienza nella persona che legge che va ben aldilà del mio “racconto”, però parte da lì, da un’immagine, da un personaggio, da una parola. Per esempio in queste settimane sto tentando di scrivere una poesia che “racconta” il mio incontro qui a Malta con degli amici di Ramallah. Il punto di partenza è stato, come spesso mi accade, un verso, e col verso un suono, in questo modo tento di esplorare e nello stesso tempo di trasmettere le tante cose che sento su questi amici, sulla Palestina, sull’ingiustizia, sulla violenza e l’imprigionamento, tramite una catena di suoni.
A cosa serve la poesia in questo contestabile mondo? E dire “serve” è il verbo giusto? So che ha tentato una risposta, insieme ad altri poeti, durante l’ultimo Festival Internazionale di Poesia di Malta a settembre, ci può riportare qui il suo punto di vista?
La poesia può tentare di dare un senso, o forse semplicemente una forma, all’esistenza; può tentare di raccontare l’ingiustizia, e nel raccontarla, sfidarla. E forse anche dominarla… La poesia anche tenta di raccontare quello che non si può raccontare, andare oltre la logica spesso folle che ci guida, anche quando leggiamo un testo. La poesia rappresenta una decisione da parte di chi scrive e di chi legge o ascolta, di cambiare la funzione della lingua. Spesso la poesia ci offre un’esperienza che solo un uso poetico, sovversivo della lingua ci può offrire. In questo senso la poesia rappresenta una scelta che si scontra con l’omologazione proposta dalle corporation che controllano quello che mandano in onda i mass media più diffusi, il cibo e le bevande che consumiamo, i vestiti che indossiamo e le canzoni che cantiamo. La poesia ha la capacità innata di sfidare le opposizioni facili fra pace e guerra, fra Nord e Sud, fra donne e uomini, fra legale ed illegale, fra giusto e ingiusto, e così via. La poesia si schiera, in un modo naturale, dalla parte della diversità che c’é nelle radici della natura di cui noi tutti facciamo parte. La poesia cerca di sovvertire l’ordine stabilito, smuove, sposta, riscrive, contesta.
Lei sostiene con molto vigore la lingua maltese rispetto a quella inglese, perché questa bellissima lingua, un misto di arabo, siciliano, italiano, inglese ha bisogno di essere difesa così tenacemente?
Nella sua autobiografia Out of Place, Edward Said dice “Tutto vivono la vita in una lingua particolare; perciò tutti vivono, assorbono e ricordano le loro esperienze in quella lingua”. Quando ero piccolo, a casa, anche se i miei genitori fra di loro parlavano il maltese, a me parlavano in inglese, anche a scuola c’era l’idea che il maltese fosse inferiore all’inglese, che con l’inglese una persona poteva avere un’educazione migliore e avere più rispetto dalla società. Man mano che crescevo questa tesi non mi convinceva più, poi a 15 anni ho dovuto studiare una serie di drammi teatrali di Oreste Calleja, che hanno capovolto le mie impressioni su che cosa si può fare con il maltese, fino ad allora infatti mi avevano dato quasi solo letteratura maltese romantica scritta nella prima metà del novecento. Così a 16 anni ho deciso che volevo studiare il maltese, e non soltanto parlarlo a casa e con gli amici. Ho frequentato la sixth form (due anni non obbligatori di scuola prima dell’università) e lì ho incontrato un’educazione più rispettosa, qualche volta anche orgogliosa, del maltese. Ho scoperto la nuova letteratura in maltese con la quale potevo identificarmi e ho cominciato a leggere, insieme con altri amici che amavano la scrittura, tutto quello che potevano trovare nella biblioteca della scuola. Ancora oggi i ragazzi che vogliono fare carriera nella società confidano nell’inglese, così quando andranno a occupare le posizioni di potere continueranno a influenzare negativamente il rapporto delle persone con la loro lingua. Fortunatamente c’é anche chi pensa che il maltese va coltivato, e non semplicemente preservato come un sito archeologico. La nostra sfida é quella di proporre un maltese creativo, dinamico, bello, una lingua maltese indispensabile per esprimere le nostre realtà. Puoi venire a Malta e cavartela senza imparare una parola di maltese, ma saprai immediatamente di essere stato escluso dalla vita quotidiana della maggioranza del popolo. Come scrittore, come operatore culturale e come insegnante, io ho la responsabilità di coltivare e promuovere la nostra lingua.
Sono molte le iniziative culturali che la vedono impegnato in prima persona a mantenere vivo un dialogo tra gli artisti del Mediterraneo, ci parli di questa esperienza.
Quando nel 1998 mi sono impegnato per fondare l’organizzazione culturale Inizjamed volevo, fra altre cose, promuovere una nuova conoscenza delle culture del Mediterraneo e far si che artisti maltesi, specialmente nuovi scrittori, lavorassero di più con artisti del nostro mare, una grande ricchezza umana, ambientale, culturale, intellettuale… Noi dobbiamo scegliere di essere mediterranei perché come dice Matvejević, “la mediterraneità non si eredita, ma si consegue. È una decisione, non un vantaggio”. Per esempio lo scorso novembre, abbiamo organizzato un festival di letteratura emergente del Mediterraneo, il climax del progetto di scrittura creativa “Klandestini” cominciato nel 2003. Giovani autori di Malta, Italia, Grecia e Cipro hanno fatto dei laboratori di scrittura con autori che vivono nel Regno Unito, tra cui Jane Griffiths, alcuni hanno scritto direttamente in inglese, ma la grande maggioranza degli scrittori, come avevamo auspicato noi, hanno scelto di scrivere in italiano, maltese, greco e turco. A Marzo sono stato invitato a Catania per il festival di poesia "Voci del Mediterraneo". C’era un gruppo di poeti molto affiatato e, essendo quasi il più giovane, credo di aver imparato molto da dei grandi maestri. Spero di tornare presto in Sicilia e di avere modo di continuare a scoprirla, é un’isola nella quale vivono tante persone che credono in una collaborazione stretta fra artisti del Mediterraneo. |
||
| Much of this interview was published in the Italian national daily, La Sicilia (Stilos) on 12.04.05. | ||
|
|
||
Down the hatch and beyondGillian Bartolo
The Malta Independent on Sunday,31.8.03http://www.independent.com.mt/daily/newsview.asp?id=20541
|
||
A Tale of One CityOur urban identity has been tarred and feathered for years on end. Inizjamed takes a look behind the city walls, and tells us that the enemy looks just like us.
by Stanley Borg
Inizjamed, a group of young artists, was formed in the late ’90s.
The ’90s, when we thought that surface was depth and the Spice Girls
ground-breaking, when pop stars preached and grey suits kept coming in the
height of fashion. The mission statement of the group was, and still is, to
explore our Mediterranean and island identity through various forms of art.
Since then, Inizjamed has collaborated with foreign artists, the calibre of
Mario Brai, Massimo Barilla, Kevin MacNeil, Menna Elfyn and Sarah Lucas, in
organising workshops and artistic activities. This year, together with
Galician poet, novelist and literary critic Miro Villar, their main activity
will take place in Vittoriosa, as well as a number of workshops at the St
James Cavalier. • The workshops with Miro Villar will be held on Wednesday and Saturday.
For bookings, write to
inizjamed@maltaforum.org, or phone 2137 6941 or 7959 5290. Published in The Times, 24th Aug 2002 |
||
|
|
Interview by Gillian Bartolo
Set up in 1998, Inizjamed, a Mediterranean cultural organization, promotes diversity, creates projects with a social and political dimension. It is coordinated by Maltese lecturer Adrian Grima. Most recently it organized a series of poetry and music evenings and writers’s workshops with the participation of Kevin MacNeill, born on the island of Lewis in the Outer Hebrides, and one of the foremost young poets in Europe today. As a member of the Third World Group, for eleven years Adrian worked closely with the Missionaries of Charity (Mother Teresa) in Bormla with children who otherwise roamed the street. He also worked in Palermo, in London with children from the Caribbean, and in Tunisia with deaf and dumb children. In the early 90s he went to Uganda and Peru with his wife Nathalie who is the President of Kooperattiva Kummerc Gust (Fair Trade Cooperative) of the World Shop L-Arka, to do voluntary work. For the last two years he has been working with children in Valletta.
Definitely. Inizjamed has a social dimension which needs to be developed further, and we are moving in this direction. For example last year we worked on a project called “Fabbrikazzjoni” , where a group of writers from Inizjamed tried to understand and articulate the experiences of young factory workers, mostly women. Factory workers were the protagonists of the project. We organized a forum in which seven of the eight speakers were factory workers – six of them, young women who still work in factories as machine operators and assemblers. It was a wonderful experience. I would like to work more in the south and there is a movement in Inizjamed of people who want to work outside the cultural elite.
Gzejjer is essentially a creative writing project, and our workshops with Kevin MacNeill as well as our recent literary evening of Maltese works were part of that project. In October, we’re organizing two lots of sessions for people who want to write: one for writers of children’s literature and one for women writers. Both are coordinated by women as are most of our projects. Another dimension of Inizjamed is giving space to women, which is important in a country that is much more patriarchal than we would like to admit. The project also studies the nature of writing and how to develop writing skills. At one point we realized that as writers, we were producing more of the same. We needed to develop our art, to learn how to write, and this is where the workshops come in. Together with the young Brazilian writer Jelson Oliveira who was in Malta for six months last year, we discussed the nature of political writing, whether the writer should be a social activist, and where, in a piece of writing, the activist ends and the writer begins. I agree with Kevin MacNeill that literature is a political act. Writing in Gaelic is a political act is writing in Maltese.The cultural activist or operator makes political and social choices all the time. The people I invite to an event, the issues I discuss: these are all political decisions. The cultural activist and writer can come together in one person, which is true in my case. But the writer should never churn out propaganda.
With globalization, it is not the big powers, the Group of Eight who are in control, but the big businesses behind them. I think we should fight against a world run by MacDonalds, Coca Cola, Nestle. Life is all about variety and diversity. It makes all creatures significantly different. The minute we start to undermine or subdue that diversity we start to undermine life itself. This of course is what we have done to the natural environment, and this is also what transnational corporations would like to do with culture. Monoculture is doing to culture what it has done to the natural environment: it impoverishes humankind but it also impoverishes other life forms, The Gzejjer Project is a reaction also to this kind of globalization. I wouldn’t like to water down the argument against globalization by saying there are different kinds. There is ONE globalization with some interesting aspects such as the Internet, which can democratize things and certainly it has made Inizjamed much more positive and effective. But at the end of the day globalization is killing people. It’s making the majority of the people in the world poorer than they were in the 70s, and it has not delivered any of its promises.
A discussion about being Maltese is very often a discussion about the Maltese language because as Amin Maalouf ( a Lebanese writer living in France) says, language is very much the standard bearer of cultural identity. The problem in Malta is that we keeping pitting one language against the other. This is a false issue. We’re saying that in a world dominated by a monoculture, the only way for a person and a people to retain their identity, self-respect, is to respect diversity of their culture without pitting it against other cultures, such as Islam, or against English, as we do here. Preserving the Maltese language is not about fossilizing it: it’s about nurturing a language that has expressed our ways of life, out culture, our beliefs, our history, our experiences, our world views. In an economically (and therefore culturally) globalized world, one of the ways to keep alive your identity is to promote your cultural alternative. Language facilitates communication, but it also represents identity.
This is a subject our group keeps coming back to. We believe that our literature needs to reflect the developments not only in our culture but also in our language. Many people who talk in favour of Maltese want to fossilize the language, but fortunately language defies them. Many of the poems read last Tuesday reflected not only what young people are thinking, but what they are saying. But we must be careful not to prescribe to writers what to write. The writing of our group is a writing which is different from the 60s group, but not antagonistic. We work closely with Trevor Zahra who is a product of the 60s for example. What provides the impetus for us to write in a new way, is that we feel Maltese literature as it is, is unable to reflect our experience. So many of us are experimenting with a new language.
In a recent publication sociologist Anthony Abela says young people in Malta are more interested in causes than in working in traditional church or village organizations I think his findings are borne out by the way Inizjamed operates because we are project based. We don’t have a membership, or a list of members – but people who believe in what they’re doing and who are ready to commit themselves to very clear projects, which have post-materialist aims. I work at Junior College and I find that in some ways my students are rather conservative. But then we work in an educational system that suppresses creativity and initiative, and students perhaps deliver what they think is expected of them. Inside the classroom they have little space and time to be themselves. This is especially true up to secondary school. I think that at post secondary level we offer them that space but by that time we’ve killed all the creativity off: we’ve alienated them so much in the Marxist sense.
Apart from Gzejjer, Inizjamed will continue working on its “Shaba Gawwi” project, a two year multi-disciplinary project inspired by Marianu Vella’s gull poems; participation in the Biennale Big Torino 2002. I am also coordinating a year long project called Ritmi which has two aims: to raise funds for the Third World Group and to offer a cultural alternative. The project is literally based on rhythm, on percussion, on Renzo Spiteri. It will include Drum Circle workshops for the general public, the screening of films based on rhythm and music in general, and the organization of a big cultural event next year. We’ll be using Fair Trade musical instruments from L-Arka. The Ritmi project also includes music workshops for the children we work with in Valletta. We’re bringing many of the instruments directly from Ghana.
The Malta Independent on Sunday 12 August, 2001
“Gżejjer”
fl-Aħħar Ġimgħa ta’ Lulju
“Gżejjer” huwa proġett marbut mat-taħriġ fil-kitba kreattiva. Lejn tmiem
is-sena elfejn, aħna, bħala awturi fi ħdan Inizjamed, bdejna niltaqgħu
bejnietna biex infasslu programm, jew aħjar proċess flimkien. L-idea li
ħriġna biha kienet li nibnu sensiela ta’ kitbiet ispirati mill-ħrejjef
tradizzjonali Maltin kif ġabarhom Manwel Magri, għalkemm aħna konxji li
jeżistu ġabriet oħra. Għażilna l-ħrejjef għax inħossu l-ħtieġa li nesploraw
il-memorja kulturali tagħna bħala Maltin u bħala Mediterranji, memorja li
l-edukazzjoni Anglo-Amerikana tagħna qiegħda toqtolha għax qiegħda
tinjoraha. Ħassejna wkoll il-ħtieġa li nagħtu rilevanza ġdida lil din
il-memorja.
Fl-aħħar ġimgħa ta’ Lulju, bl-għajnuna imprezzabbli tal-British Council, Inizjamed se ġġib Malta lill-awtur żagħżugħ Skoċċiż Kevin MacNeil, rebbieħ is-sena l-oħra tal-Premju prestiġjuż Tivoli Europa Giovani bil-ktieb ta’ poeżiji Love and Zen in the Outer Hebrides (Canongate, 1998). Kevin għandu tliet impenji ewlenin f’Malta: se jmexxi sensiela ta’ erba’ workshops ta’ kitba kreattiva; se jitkellem f’laqgha pubblika dwar l-identità kulturali, u se jaqra x-xogħlijiet tiegħu waqt ir-rappreżentazzjoni letterarja bl-isem ta’ “Gżejjer”.
L-erba' workshops ta’ kitba kreattiva li jdumu bejn sagħtejn u sagħtejn u
nofs se jsiru kuljum filgħodu bejn il-Ġimgħa 27 ta’ Lulju u t-Tnejn 30 ta’
Lulju; is-sessjonijiet jibdew fid-9.30am u se jsiru fit-teatru ta’ l-MITP fi
Triq San Kristofru, il-Belt, bl-għajnuna tal-KKU. Dawn mhumiex se jkunu
taħditiet jew diskussjonijiet iżda sessjonijiet li fihom l-awturi preżenti,
bejn 12 u 15, ikunu jistgħu jitħarrġu fil-kitba u jiddiskutu x-xogħol
tagħhom ma’ l-awtur Skoċċiż.
MacNeil għandu ħafna esperjenza fit-tmexxija ta’ workshops bħal dawn u qara
l-poeżiji tiegħu fil-pubbliku f’għadd ta’ okkażjonijiet u f’pajjiżi
differenti. Fil-fatt għadu kemm irritorna l-Iskozja wara li ħa sehem
fil-ħdax-il edizzjoni tal-Festival Internazzjonali tal-Poeżija ta' Medellin
ġewwa l-Kolombja. Il-Ġimgħa 27 ta’ Lulju, fit-8.00pm, fit-teatru ta’ Bay Street, f’Paceville, Kevin MacNeil se jieħu sehem f’laqgħa pubblika dwar l-identità kulturali u se jitkellem dwar il-fehmiet u l-inizjattivi tiegħu f’dan il-qasam. Hu għandu MA fl-Etnoloġija Skoċċiża u jaħdem bis-sħiħ favur it-tiġdid tal-kultura Skoċċiża.
Minkejja l-ħafna xogħol li għamilna bħala Inizjamed fuq it-tema tal-Mediterran fis-sentejn u nofs li għaddew, tant hemm xi jsir li nħossni li għadna bilkemm bdejna. L-edukazzjoni anglo-amerikana u ewro-ċentrika li qegħdin nagħtu u nirċievu qatgħetna mid-dinja tal-Mediterran, mir-realtajiet soċjali, ambjentali, politiċi u kulturali tal-Mediterran, mill-wirt, mill-memorja kollettiva ta’ dan ir-reġjun. Tant aħna maqtugħin minnu r-reġjun li qabel ma nibdew nistħarrġuh ma nistgħu qatt nirrealizzaw x’qed nitilfu, kemm qed infaqqru lilna nfusna.
Sergio, kif għedt drabi oħra, inħoss li fejn tidħol l-identità kulturali
tagħna bħala poplu, id-dħul jew le ta’ Malta fl-Unjoni Ewropea huwa
irrelevanti. Nirrealizza li qed ngħid xi ħaġa li tista’ tinstema’ assurda,
imma l-verità hi li ħafna Maltin, speċjalment dawk li għandhom f’idejhom
il-mezzi ta’ l-edukazzjoni u l-promozzjoni tal-kultura, jiġifieri
l-għalliema, ix-xandâra, il-politiċi, u l-ġurnalisti, jew jiġu jaqgħu u
jqumu mid-diversità kulturali jew huma sempliċimenti inkompetenti f’dan
il-qasam. Jekk tħares lejn il-biċċa l-kbira ta’ l-opinjonisti li jimlew
il-gazzetti u l-istazzjonijiet lokali, ftit li xejn tiltaqa’ ma’ diskors
kulturali alternattiv għall-kredijiet li begħitilna l-globalizzazzjoni
ekonomika/kulturali. Tgħid x’tgħid l-Unjoni Ewropa fuq il-kultura (fil-fatt l-UE tħalli l-politika kulturali tista’ tgħid f’idejn il-pajjiżi membri, għalkemm tinkoraġġixxi d-diversità), il-Maltin se jibqgħu jagħtu bis-sieq lir-reġjun tagħhom (2% biss mill-Maltin iħossuhom primarjament ċittadini tal-Mediterran – kontra t-22% fi Spanja) u jidentifikaw ruħhom ma’ l-Ewropa (in ġenerali).
Le, ma naqbilx. Fis-sens li hemm kunflitti fil-Mediterran daqskemm hemm
f’reġjuni oħrajn. Id-demonizzazzjoni tal-qagħda fil-Mediterran hija waħda
mis-simplifikazzjonijiet tal-mezzi tax-xandir internazzjonali li
jiddemonizzaw lill-“oħrajn”, lil dawk li mhumiex bħalhom. Hemm strateġija
sħiħa wara dawn il-ġeneralizzazzjonijiet faċli, strateġija li tista’ tkun
konxja u tista’ ma tkunx, imma strateġija li żgur li taqdi tajjeb lil dawk
li jippreżentaw ruħhom, bħall-Amerikani, bħala s-salvaturi tad-dinja, bħala
nies bilanċjati, moderati, oġġettivi.
Intervista ta' Sergio Grech
Ifisser ħafna. Fost il-ġurati kien hemm nies bħal Vincenzo Cerami, kittieb flimkien ma' Roberto Benigni ta' La Vita è Bella u għalhekk rebbieħ tal-Premju Oscar għall-aħjar screenplay. Il-president tal-ġurija kien Tullio De Mauro, studjuż ewlieni ta' l-istorja tal-lingwa Taljana u professur tal-lingwistika ġenerali fl-Università La Sapienza ta' Ruma, li għadu kemm inħatar Ministru ta' l-Edukazzjoni fil-gvern il-ġdid ta' Amato. Kien hemm ukoll Alberto Scarponi, Segretarju Ġenerali tal-Union tal-Kittieba Taljani, Armando Gnisci, professur tal-letteratura komparata li ppubblika għadd ta' kotba u jaħdem bis-sħiħ fil-qasam ta' l-interkulturalità, il-professur Filippo Bettini, l-awtur Mario Lunetta, u ħames ġurati oħra. Dan il-Premju jingħata lil ktieb tal-poeżija (miktub minn persuna li ma tkunx qabżet is-36 sena) u mhux lil poeżija waħda. Jieħdu sehem fih awturi mill-Ewropa kollha u ilu jsir tliet snin. Bħal fl-ewwel żewġ edizzjonijiet tiegħu, l-għażla ta' min se jirrappreżenta lil Malta kienet f'idejn Dr. Arnold Cassola. Lejn tmiem l-1999 qalli li xtaq jinnomina lill-ktieb tiegħi It-Trumbettier (minkejja li fl-istampa lokali dehret reċensjoni waħda biss tiegħu) u jien komplejt nittraduċi xi poeżiji mill-ktieb għat-Taljan ma' Sandro Caruana. Qabel kont ġa ttraduċejt erba' poeżiji ma' Patrick Sammut li tnejn minnhom ippubblikathom il-Mesogea f'Lingue di Terra Lingue di Mare, antoloġija ta' kitba mediterranja editjata minn Costanza Ferrini. Lill-ġurija bgħattilha l-ktieb (41 poeżija bil-Malti bi traduzzjonijiet għall-Ingliż tiegħi flimkien ma' Peter Serracino Inglott u bi tpinġijiet ta' Adrian Mamo u Raphael Vella) u erbatax-il poeżija tradotti għat-Taljan. Fost l-għanijiet ta' dan il-Premju hemm dak li jappoġġja l-kulturi ż-"żgħar" ta' l-Ewropa u jagħtihom il-prominenza li ħafna drabi jċaħħduhom minnha l-mezzi tax-xandir li jinsabu f'idejn ftit nies b'poter ekonomiku kbir. Għaldaqstant, ir-rebbieħ tal-Premju ta' din is-sena, Kevin MacNeil, huwa mniżżel bħala rappreżentant ta' l-Iskozja, mhux tar-Renju Unit. Fl-istess ħin, il-promoturi ewlenin ta' dan il-Premju (Tullio De Mauro, Filippo Bettini u Armando Gnisci) jinsistu fuq il-ħtieġa tat-traduzzjoni, biex id-diversità lingwistika u kulturali li teżisti fl-Ewropa ma toħloqx firda imma tippromwovi t-taħlit kreattiv bejn il-kulturi. Fl-aħħarnett, dan il-Premju huwa att ta' solidarjetà konkreta fih innifsu. Nofs il-flus marbutin mar-rebħ ta' dan il-Premju jintużaw biex isir xogħol ta' restawr f'bini jew f'opri li għandhom valur kulturali kbir f'pajjiż Ewropew milqut mill-gwerra jew mill-faqar. Ngħidu aħna fis-snin li għaddew inxtraw kotba u kompjuter għall-Biblijoteka ta' Elbasan fl-Albanija li kienet inħarqet.
Fl-aħħar intervista li ta f'Mejju ta' l-1968, il-poeta Sqalli Salvatore Quasimodo, rebbieħ tal-Premju Nobel għal-Letteratura fl-1959, jistqarr li "ma teżistix opra ta' l-arti li mhix protesta kontra s-soċjetà kostitwita". Il-kittieba huma dejjem f'pożizzjoni ta' kunflitt ma' soċjetà li ma tistax togħġobhom "minħabba l-konformiżmu u l-ipokrezija politika, kemm dik tal-borgeżija kif ukoll dik neokapitalistika li tiffanfra bil-progress teknoloġiku". L-eżilju tal-poeti u n-narraturi huwa "awtentiku", huwa "tradizzjoni fis-sekli". Mhuwiex l-eżilju, jgħid Quasimodo, tal-letterati mdawlin mitlufin fil-kontemplazzjoni tal-Plejadi, tal-kwiekeb, imma huwa iżolament ikkawżat mill-ostilità tal-poter politiku, iżolament minħabba "azzjonijiet ambigwi" u kontra propaganda umanitarja u paċifista falza. Is-sehem tal-kittieba fil-politika bilfors irid ikun kontestatorju, għax huma jinsabu dejjem fuq "in-naħa l-oħra", in-naħa opposta tal-politiċi li moħħhom biex jagħlqu lill-bnedmin "in una misura esterna", f'qies li jinsab 'il barra minnhom. Il-kittieba li jinteressaw lil Quasimodo, minn Dante sa Dostoevskij, huma kittieba li minn dejjem kienu fuq quddiem nett fil-"kontestazzjoni", f'taqbida kontinwa mal-"privileġġi u l-iżbalji ta' soċjetà f'orgażmu għall-konservazzjoni klassistika". Min-naħa l-oħra, Quasimodo jistqarr li l-impenn m'għandux jitqiegħed bħala kundizzjoni għal kull kitba letterarja oriġinali, għax il-kontestazzjoni hija "djalettika" (jew dibattitu) u "mhux korp li persuna tersaq lejh fl-astratt". Il-kittieba għandhom joqogħdu attenti mir-"retorika tal-protesta", minn dawk li jilbsu l-kostum tal-protesta. Il-kapitaliżmu jagħmel minn kollox biex jassimila, biex jikkapparra l-protesta qabel ma titwieled; jagħsarha qabel ma jagħtiha l-possibilità li tiddiskuti; itellfilha l-attenzjoni mill-kontenut bil-"miraġġ ta' l-esperimenti fil-laboratorji bil-bibien magħluqa", fil-formaliżmi. L-artisti jagħmlu "x-xogħol kontestatorju tagħhom bil-mezzi kollha li tagħtihom il-preżenza tagħhom fis-soċjetà". Waqt it-tnedija ta' It-Trumbettier Patri Ġwann Xerri, attivist magħruf favur id-drittijiet tan-nies li jbatu inġustizzji kbar, f'pajjiżi bħall-Brażil, il-Messiku u t-Timor tal-Lvant, tkellem dwar l-att letterarju bħala att politiku fih innifsu. U Jelson Oliveira, poeta żagħżugħ Brażiljan li intervistajt m'ilux u li jaħdem bis-sħiħ favur id-drittijiet tan-nies bla art (is-sem terra) f'pajjiżu, jgħid li l-letteratura għandha tkun impenjata bil-ħajja, għandha tittraduċi l-ħsus tal-ħajja. U meta l-ħajja tmut, meta n-nies jinqatlu, meta jkun hemm il-vjolenza, il-letteratura għandha tittraduċi dawn il-ħsus, dawn is-sitwazzjonijiet. Fuq il-qoxra ta' wara ta' It-Trumbettier il-ħabib tiegħi Marco Galea kiteb hekk: "Jekk il-marka ta' poeta tajjeb hi li jikteb tajjeb dwar għadd ta' temi differenti, naħseb li Grima huwa poeta tajjeb ħafna. Jirnexxilu jikteb dwar l-imħabba, dwar il-mewt, dwar il-ħajja soċjali ta' pajjiżna u dwar il-politika dinjija u jkun konvinċenti dejjem. Is-sigriet aktarx jinsab fil-fatt li l-poeta ma jihux lilu nnifsu bis-serjetà wisq u ma jaħlix wisq kliem jitkellem dwaru nnifsu."
Tista' tgħid l-inizjattivi kollha li jien involut fihom norganizzahom flimkien ma' għadd ta' nies oħrajn. L-ebda waħda minnhom, iktar u iktar "Fabbrikazzjoni", ma organizzajtha "jien". Meta naħdmu flimkien, nitgħallmu ħafna minn xulxin. Dan mhuwiex punt inċidentali - dan huwa punt ċentrali għalija. Is-soċjetà tagħna qed issir iktar u iktar individwalista. Dan huwa fatt soċjoloġiku, mhux nostalġija għal passat idealizzat. It-tentattiv tiegħi u tal-grupp ta' awturi oħrajn li naħdmu flimkien huwa interessanti għax qegħdin nipprovaw noħolqu proġetti "letterarji" msejsin fuq proċess flimkien. Mhux faċli, kemm għax għandna esperjenzi u perspettivi differenti, kif ukoll għax aħna kittieba, u l-kitba fiha nfisha hija attività ta' persuna waħedha. Imma l-affarijiet mexjin. "Fabbrikazzjoni" hija eżempju tajjeb ta' dak li qed nippruvaw nagħmlu fil-grupp "letteraturaimpenjata.com" li huwa parti mill-inizjattiva kulturali mediterranja Inizjamed li waqqafna fl-1998. Ridna li noħolqu proġett artistiku dwar iż-żgħażagħ fil-fabbriki flimkien magħhom. L-ewwel preżentazzjoni saret bl-għajnuna tas-Segretarjat Parlamentari għaż-Úgħażagħ fit-18 ta' Marzu, ġo Misraħ il-Óelsien. Issa nixtiequ nsaħħu dak il-proċess, ninvolvu lil artisti minn oqsma differenti, naħsmu iżjed mill-qrib mal-ħaddiema żgħażagħ tal-fabbriki u fuq kollox nirfinaw il-kitba tagħna, għax wara kollox, kif jgħid Mallarmé, il-letteratura ma ssirx bl-ideat, issir bil-kliem. Fl-aħħar mill-aħħar, l-isfida tagħna bħala kittieba hija li nħaddmu l-kelma tajjeb. L-iskopijiet tagħna jmorru lilhinn mill-"messaġġ": aħna nixtiequ nwasslu esperjenzi, nitkellmu dwar ġrajjiet individwali, u nesperimentaw b'forom letterarji u artistiċi li jesprimu dawn l-esperjenzi u jilħqu lin-nies b'mod effettiv. L-interess tal-pubbliku Malti fil-letteratura m'huwiex "negliġibbli". Dan huwa diskors kumpless ħafna. Hawn ħafna Maltin li jaqraw letteratura ta' kwalità, imma mhux biżżejjed li jaqraw bil-Malti, kemm għax tagħna hija letteratura żgħira u kemm għax jeżistu preġudizzji stupidi dwar il-lingwa Maltija u l-prodott Malti b'mod ġenerali. Nissuspetta wkoll li għandna faxxa sħiħa ta' qarrejja li jippreferu jaqraw bil-Malti li mhumiex imħarrġin biżżejjed bħala qarrejja. Anki l-qari huwa arti. Spiċċa ż-żmien li nitkellmu dwar ktieb bħallikieku jeżisti waħdu, realtà fissa li tista' tiddefiniha u tirriduċiha għal sett ta' elementi. Il-verità hi li l-ktieb, biex ngħidha b'mod daqsxejn goff, "jiktbuh" il-qarrejja tiegħu, kull qarrej u qarrejja bil-mod uniku tagħhom. Ir-rwol tal-qarrejja huwa determinanti. Reċentement irċevejt xi materjal artistiku minn radju indipendenti ewlieni fil-Jugoslavja, Free B92, xogħol magħmul miċ-Ċentru għall-Arti Kontemporanja bħala parti minn proġett jismu "The Reality Check". Fost il-55 stqarrija ta' Friedrich Dürrematt li jikkwotaw, hemm hekk: "Kull xogħol ta' l-arti huwa suġġettiv. Ir-realtà li jirrappreżenta kull xogħol artistiku hija 'realtà suġġettiva'." "Kull 'realtà suġġettiva' tinsab fir-realtà." "Impossibbli li xogħol ta' l-arti joħroġ 'il barra mir-realtà." "Ix-xogħol tas-soċjetà huwa li tiskopri r-realtà tagħha f'xogħol ta' l-arti." Altru li r-rwol tal-qarrejja, jew ta' l-udjenza, huwa passiv. Naturalment hemm sfida oħra li tinteressa lil kull kittieb u kittieba direttament, dik li l-letteratura tagħna tkun tajba u rilevanti. Nistgħu nagħmlu mitt elf lejla letterarja u noħorġu mitt elf antoloġija: jekk ma naħdmux fuq is-sengħa tal-kitba, bħalma l-ħaddiema jitkissru fuq il-magna tagħhom, ma nistgħux nipproduċu xogħol ta' livell li jkun jistħoqqlu r-rispett ta' ħaddieħor.
Kull ġenerazzjoni, jgħid Quasimodo, għandha "l-problema tal-lingwaġġ", l-isfida li ssib il-lingwaġġ tagħha. Dan il-lingwaġġ jista' jkompli ma' l-istituzzjonijiet kulturali u letterarji li kien hemm qabel, iżda jista' wkoll imur kontrieh. L-awturi l-ġodda jridu jfittxu lingwaġġ, imma din ir-riċerka tagħhom m'għandhiex tkun sempliċiment eżerċizzju lingwistiku. F'dan is-sens, nara rilevanti l-ħsieb ta' Jelson li l-poeti jridu jkunu impenjati, engagé bil-ħajja, u li l-kitba tagħhom trid "turi" l-ħajja. Quasimodo jemmen li għandna nitkellmu dwar individwalità poetika mhux dwar skejjel poetiċi. Il-poeti huma dawk li "jilħqu l-kuxjenza umana, għan etiku li jissarraf f'komunikazzjoni". Quasimodo jistqarr ukoll li l-poeta jsir internazzjonali meta "jesprimi n-nies" tan-nazzjon tiegħu, mhux f'sens provinċjali ovvjament. Wieħed mill-kotba ta' Julia Kristeva għandu titlu li jiswa mitqlu deheb: Nations Without Nationalism, nazzjonijiet iva, imma mingħajr nazzjonaliżmu, mingħajr parrokkjaliżmu. F'Malta għandna awturi (dawn jeżistu kullimkien) li jirriċiklaw b'mod fqir il-lingwaġġ ta' l-awturi li stabbilew ruħhom qabilhom u jgħixu fl-illużjoni komda li qegħdin jesperimentaw jew jipprovdu l-ilma tal-ħajja. U għandna awturi oħrajn li jiktbu mod u jaġixxu mod ieħor. Ngħidu aħna, jikkundannaw l-establishment u mbagħad isiru establishment. Jiġifieri bħal ħafna psewdo-politiċi u psewdo-ġurnalisti, jistabbilixxu ruħhom permezz tal-kontestazzjoni biex imbagħad joqogħdu jgawdu l-frott bnin ta' l-affermazzjoni "kontestatorja" tagħhom billi jerdgħu mill-istituzzjonijiet li kkontestaw fil-passat u li sikwit jibqgħu, b'mod vojt, jikkontestaw. Il-ġenerazzjoni l-ġdida ta' awturi m'għandhiex tfittex li tirriproduċu l-letteratura li rnexxiet fl-imgħoddi, imma li toħloq letteratura tagħha li tirrifletti u fl-istess ħin tisfida u tikkontesta l-esperjenzi tagħna ta' llum.
F'waħda mill-iktar siltiet interessanti u provokattivi tal-ktieb tiegħu, Mediterraneo - Un Nuovo Breviario, Predrag Matvejevic jgħid li l-"mediterranjetà" mhix xi ħaġa li tiret imma xi ħaġa li tikseb; mhix vantaġġ imma deċiżjoni. Li tkun mediterranju jew mediterranja hija għażla. Malta qed tagħżel, bl-iktar mod ċar, li ma tkunx. Minkejja li aħna mgħarrqin fil-Mediterran u dak kollu li nassoċjaw miegħu, l-aspirazzjonijiet tagħna bħala poplu jinsabu fl-Ewropa jew fid-dinja virtwali ta' l-Istati Uniti li qegħdin ibellgħulna mill-mezzi tax-xandir. Il-fatt hu li Malta teħtieġ tiġdid kulturali mill-qiegħ. Kif? Il-ħsieb wara dan il-Premju huma indikazzjoni. Fil-Mediterran qed jittieħdu ħafna inizjattivi kulturali, politiċi, ambjentali u soċjali li permezz tagħhom il-Mediterranji qegħdin iġeddu l-wirt għani li għandhom u joħorġu bi proposti interessanti għall-preżent u l-futur. Ngħidu aħna f'diskors li għamlet dan l-aħħar f'Malta, l-istudjuża żagħżugħa Elisabetta Bucolo tkellmet dwar il-mod kif matul iż-żminijiet, il-komunitajiet tradizzjonali fil-Mediterran ħolqu ekonomija li fiha l-persuni u r-relazzjonijiet bejniethom jiġu qabel il-prodott innifsu jew il-funzjoni tal-persuna fit-transazzjoni ekonomika. Hija tip ta' ekonomija li tirrispetta lill-bnedmin u lill-ambjent bil-wisq iktar mill-ekonomija tas-suq. L-ekonomija solidali moderna tista' tqabbad ma' dawn l-għeruq fondi li diġà jeżistu u toffri alternattiva reali u konkreta għall-isqaq magħluq ta' l-ekonomija tas-suq. Fi ktieb qawwi bl-isem ta' Lo Sviluppo Insostenibile. La crisi del capitalismo nelle aree periferiche: il caso del Mezzogiorno, il-ħabib tiegħi Tonino Perna jisħaq li wasal iż-żmien li n-Nofsinhar ta' l-Italja jerġa' lura lejn il-Mediterran. Kulma jmur, il-Mezzogiorno qiegħed jintegra ruħu ma' l-inħawi b'saħħithom tan-Naħa ta' Fuq u jnaqqas l-iskambju ekonomiku tiegħu mal-pajjiżi tal-Mediterran. Fuq il-livell kulturali, l-omologazzjoni tal-ġenerazzjonijiet il-ġodda qatgħethom sew mill-"għeruq" Mediterranji tal-kultura tan-Nofsinhar u din il-ħarba mill-Mediterran żiedet fil-pass tagħha minħabba l-ideoloġija ewroċentrika. F'Malta l-qagħda hija simili, bid-differenza importanti li fin-nofsinhar ta' l-Italja hemm ħafna inizjattivi interessanti ta' tiġdid kulturali waqt li f'Malta dawn l-inizjattivi huma ftit u la għandhom għeruq fondi u lanqas appoġġ popolari. Dan it-tiġdid irid jiġi minna. F'dan is-sens, il-kwistjoni tar-relazzjonijiet ta' Malta ma' l-UE hija kwistjoni "falza". Nidħlu jew ma nidħlux, nistgħu nagħżlu (kif qed nagħżlu bħalissa - biżżejjed tħares lejn il-ġennata tal-korsa tal-golf jew l-istat tal-Malti) li nibqgħu neqirdu l-wirt ambjentali u kulturali tagħna. Kultant nissuspetta li d-diskussjoni dwar l-UE imponejnieha fuqna nfusna biex inserrħu l-kuxjenza li kwistjonijiet serji dwar il-kummerċ, dwar il-kultura u dwar l-ambjent qegħdin (speċi ta') niddiskutuhom. Hija ħasra kbira li l-partiti l-kbar m'għandhomx il-ħila joħolqu ambjent ta' diskussjoni li jirrifletti l-firxa u l-kumplessità ta' l-għażliet li għandna quddiema, għażliet li għandhom x'jaqsmu, imma li jmorru wkoll lilhinn, mis-sħubija fl-UE. Nissuspetta li l-partiti l-kbar ma jafux jaraw l-affarijiet mod ieħor, jiġifieri b'modi li jmorru lilhinn mis-simplifikazzjonijiet redikoli ta' tajba/ħażina, jaqbel/ma jaqbilx, nidħlu/ma nidħlux, u l-bqija. Id-deċiżjonijiet dwar il-kultura tagħna, u hawn nifhem kultura f'sens wiesa' ħafna, la jistgħu jiħduhom għalina minn Bruxelles u lanqas mill-Isvizzera. Nirrealizza li d-diskors dwar il-Mediterran u dwar il-kultura u l-identità huwa diskors kumpless ħafna. Iżda dad-diskors xi darba jrid jibda f'Malta, għax qabel ma nibdew nistħarrġu r-realtajiet ambjentali u kulturali mediterranji tagħna ma nistgħux nipproponu politika li tirrifletti l-wirt u l-potenzjal tagħna bħala individwi u bħala poplu.
Mejju, 2000 Ara wkoll l-intervista ta' Sergio Grech dwar Kitbiet mill-Mediterran (It-30 ta' Awwissu, 2000) Natasha Turner tintervista lil Adrian Grima, Koordinatur ta’ Inizjamed
Twelidt Tas-Sliema, fl-Isptar tal-Blue Sisters, u sakemm iżżewwiġt dejjem għext il-Gżira. Imma ftit li xejn għext il-Gżira, biex ngħid hekk, apparti li kont immur nixtri l-ħobż, nisma’ l-quddies, u nirkeb il-private u tal-linja minn hemm.
Missieri kien jgħid li kont qisni “mekkuk”; u ommi tgħid li ma kellix kwiet f’ġismi, li moħħi dejjem għaddej. Jien niftakarni nilgħab bil-karozzi u l-labar ta’ l-inxir fuq iċ-ċint tal-bejt. U bil-ballun. L-ikbar ħabib li kelli kien il-ballun; u l-ikbar għadu kien il-ħġieġ.
Ma naħsibx li kien hemm xi esperjenza partikulari... Kont inħobb ħafna nilgħab il-futbol, nikkampja ma’ l-Iscouts, immur il-baħar, naqra, u ħwejjeġ bħal dawn. Ma naħsibx li kelli tfulija u familja differenti minn ta’ ħafna tfal oħra.
Fil-prattika m’għandix passatempi. Ma tantx hemm differenza bejn ix-xogħol u l-ħin liberu tiegħi. Jien involut ħafna f’inizjattivi kulturali u soċjali li huma marbutin max-xogħol tiegħi bħala riċerkatur u għalliem. Nistrieħ tassew meta nsiefer, anki jekk immur konferenza akkademika jew laqgħat. Basta nsiefer.
M’għandix idea. Naħseb li fl-aħħar mill-aħħar jaffaxxinani l-kliem u dak li tista’ tagħmel bih. Il-letteratura hija l-arti tal-kliem mhux tal-ħsibijiet.
Fis-2000 il-ktieb tal-poeżiji tiegħi It-Trumbettier rebaħ it-tieni post fil-Premio Tivoli Europa Giovani. Naħseb l-isbaħ ħaġa dwar dan il-premju, apparti r-rikonoxximent internazzjonali, kienet li sirt naf lil Kevin MacNeil u lil Miro Villar, żewġ poeti u nies mill-aqwa.
F’Malta ġurija mmexxija minn Dr. Mario Tabone, it-tabib ta’ l-għajnejn, skwalifikat It-Trumbettier mill-Premju Letterarju Nazzjonali għax ma kienx fih biżżejjed paġni – ċajta tajba. Imma l-premju għallinqas intrebaħ minn min kien jistħoqqlu jirbaħ. Riċensjonijiet fl-istampa lokali kien hemm tnejn, fl-istess gazzetta!
Ħafna minn dak li nagħmel fil-kamp tal-letteratura nagħmlu ma’ sħabi ta’ Inizjamed u ma’ l-awturi li jikkollaboraw magħna. Jinteressani primarjament il-ħolqien ta’ lingwaġġi ġodda – kont ħdimt ħafna biex ktibt “Ftit Speranza”, storja li ppreżentajt waqt “Bliet (u Miti)” fil-Birgu f’Awwissu ta’ l-2002 – dik il-linja tinteressani – u issa, fl-aħħar, għandi iktar ħin biex naqra.
Ħaġa li nħoss li tgħallimt hi li jiġu mumenti, perijodi, meta m’għandix nikteb – speċjalment, meta ma jkollix ċans naqra.
Xi jkunu?
Għalija l-problema numru wieħed f’Malta hija l-mod kif nirrelataw ma’ l-ambjent, kollha kemm aħna. Dil-problema ma tistax issolviha biss billi tibgħat lis-Sur Anġlu Xuereb (u l-proġett tiegħu ta’ korsa tal-golf flok l-għelieqi) fuq btala twila ġot-Tibet mogħtija minn Tista’ Tkun Int – dik tgħin ħafna kieku – imma l-problema tinsab ukoll fina li nħallu kollox għaddej. Il-mentalità ebda poter ma jista’ jbiddilha – għal dak it-tip ta’ tibdil trid il-konvinzjoni, l-idejiet.
Le, ma naħsibx. Nista’ nħeġġeġ lil kulmin qed jaqra din il-gazzetta biex iżur il-ħanut tal-kummerċ ġust L-Arka, ta’ Triq San Pawl il-Belt, jew jara l-website www.maltaforum.org, jivvota lill-…, imma aħjar ma nagħmilx hekk.
Naħseb li fl-aħħar ta’ intervista, l-aqwa diskors jinsab f’dak li nagħmlu, mhux f’dak li ngħidu. Taqbel miegħi?
Il-31 ta' Lulju, 2003
Din l-intervista dehret bħala artiklu sħiħ fil-gazzetta ta' kull ġimgħa Fuq ix-Xarabank tat-Tnejn, 8 ta' Settembru, 2003 |
|
|
Spotlight on Adrian Grima… Adrian Grima is the definition of a
busy man. Apart from being a father of two adorable boys, he is also the
Inizjamed co-ordinator, and co-ordinates the Third world group. In
addition, Adrian's chosen profession is that of a teacher, and he lectures
Maltese at Junior College and University. Adrian very kindly took some
time out of his busy schedule for Klikka.net. Here's what he had to say…
|
||
|
|
||
Circle of life
|
||
|
|
||
| The Last Word | ||
|
Sharon Spiteri, The Times, Weekender July 21,2001
Poet Adrian Giima, 33, has a list of titles/roles which could easily link Malta to the Isle of Skye. As it happens, Adrian’s poetry is what linked the Scottish island to Malta, albeit unwittingly, through poet Kevin MacNeil, who is now living on Skye although born on Lewis in the Outer Hebrides.
When Adrian placed second in the Premio Tivoli Europa Giovani last year, it was to MacNeil’s first. And that is how they met. Adrian won the prize for his book of 41 poems in Maltese, published as It-Trumbettier (The Trumpeter) in 1999 with an English translation; MacNeil for his book Love and Zen in the Outer Hebrides published in 1998 in English and Gaelic.
Apart from a teaching day job, Adrian is also co-founder and coordinator of Inizjamed (www.inizjamed.org), “a socially-committed organisation for the promotion of Maltese culture in the Mediterranean context.”
Inizjamed, in collaboration with the British Council, have organised two events. The first is a public discussion on cultural identity, Islands and Cultural Identity, led by the two poets. The second, themed Islands (Gżejjer), is a poetry reading of sorts. But don’t let that mislead you. With interpretations by actors Ray Calleja and Marcelle Teuma and singer Nadine Axisa accompanied by a litter of musicians, it promises to be anything but the childish sing-song you remember from school recitations.
When was the last time...
You cried?
I don't remember the last time I cried. I must have been a child. It's got nothing to do with my idea of how a man should behave, though. I know that there will be moments in the future when crying will be the only way to relieve the grief of bereavement.
You learnt something now?
That's an impossible question! I suppose I learn new things all the time, especially about myself. Everything and everyone around me teaches me about the world and about myself. Not least my two sons. I'm constantly learning from them.
You jumped for joy?
When I placed second in the Premio Tivoli Europa Giovani last year. I fluctuated between disbelief and screams of joy in rapid succession to my wife’s utter amazement. It was only a call to Arnold Cassola in Brussels which helped me reason things out. [Cassola nominated him for the prize.]
You let yourself down?
Yesterday. I ate too much. And I’d really like to control my diet. I’m gaining too much weight for my liking. And I let myself (and my children) down every time I lose my temper.
You felt trapped in a situation?
A few weeks ago I realised that I’m now planning as far ahead as September 2002. It’s nice to be involved in so many fascinating projects, quite a few of which I propose myself, but the thought of being ‘tied down’ for the next year or so makes me nervous.
You told a lie?
What's a lie?
You felt embarrassed?
A few years ago, we asked two musicians to play at one of our literary evenings. They can't have rehearsed... Anyway, it was a complete fiasco and extremely embarrassing but I probably suffered more trying to stop myself laughing my head off. It's a good thing nobody filmed the event for posterity.
You were with your family?
A few minutes ago. I'm very often with my wife and sons and I wouldn't like it any other way. But I'm also constantly rushing off to meetings and being chronically late.
You had a great night out?
One of the problems with having children is not being able to spend the night out. To me a good night out is dancing away to good music with my wife and friends. We had a great night out with Maltese and Italian friends in Messina on New Year’s Eve 2000 with live bands playing great music. My elder son Samwel slept through it all and my younger son Rafel enjoyed the music from inside the womb.
You got angry?
I’ll spare you the details. But I really get annoyed when people go back on their word and upset a whole lot of people and plans. I get angry when they try to manipulate your memory of earlier meetings. I’ve become very choosy about the people I work with: If people prove themselves unreliable or downright bitchy, I won’t work with them again, whoever they are.
You had a dream?
I have dreams all the time. In broad daylight. I dream of living on an island where people are more attached to the natural environment than to their mobile phone or car. I dream of a nation that is critically proud of itself, of its culture, of its language, of its heritage. I dream of a government run by experts in their respective fields, not by politicians. I dream of a proud Mediterranean Malta, bubbling with activity. I dream of doing research abroad...
You went shopping?
I don't often go shopping, except for books and that's quite often. I do remember walking around in the snow in Boulder, Colorado, last April, foraging for presents for my wife and children during a break from a conference on comparative literature. I remember it particularly because it was the first time I saw snow!
You read a book?
That's easy! Yesterday I finished reading On Identity by the famous Lebanese Paris-based novelist Amin Maalouf, a lucid inquiry into the precise meaning of identity, one of the most misapplied words and concepts in our language and one that has given rise to some of the most heated passions and crimes throughout history. I'll be referring to his book in the presentation on cultural identity I'm giving with Kevin MacNeil.
You watched a movie?
The last time I went to the cinema was before the birth of Rafel, who is now one. The last time I remembering watching a film, I was flying over the Atlantic and watching Billy Elliot.
You were inspired?
I’m very often inspired by friends and initiatives here in Malta. But I’m also very much inspired when I am with my ARCI friends in Italy. They manage to combine social and political commitment and intellectual activity in their cultural initiatives in such a significant way. Besides, nobody anywhere has supported Inizjamed more than ARCI. This year the people at the British Council have been great too. It’s such a lovely experience working with people who believe in you and in what you’re doing and give you their full support.
You suffered for your art?
All the time. Sponsors tend to be put off by the idea of an artistic or cultural event and we tend to find that we have to go it alone. At Inizjamed we are now working more on financing our own initiatives: you cannot put together something interesting without money. We know what we’re up against but we’re aware of our potential and very proud of what we’ve already achieved. |
||
|
|